Skupština opštine: Snažna veza između građana i države na lokalnom nivou

Rad lokalne samouprave je suštinski važan. Opštine su osnovne upravljačke jedinice u sistemu lokalne samouprave u Republici Kosovo. Oni su primarni pružaoci brojnih osnovnih usluga, a njihov rad svakodnevno dotiče živote svih, svesni mi toga ili ne.

U mnogim aspektima lokalna uprava, protkana kroz naša svakodnevna iskustva, utelovljuje najbliži odnos između građana i države. Od omogućavanja lake mobilnosti za osobe sa posebnim potrebama, do izdavanja dokumenata o građanskom statusu i celokupne ponude kvalitetnih usluga za građane, opštine održavaju lokalnu infrastrukturu, podržavaju lokalnu ekonomiju i njeguju javne zelene površine. Osigurati sveukupno dobro upravljanje i doneti vrijednost građanima delotvorno je samo kada postoji uspešna saradnja i ravnoteža između dva ključna aktera: izvršnog tela i skupštine opštine.

Skupština opštine, kao direktni predstavnik svojih birača, odlučuje o opštoj politici, uključujući usvajanje budžeta, posebne uredbe itd. svakodnevno upravljanje funkcijama opštine.

Dok zajednice traže od svojih izabranih predstavnika vodstvo i upravljanje, članovi skupštine preuzimaju ulogu političkih čuvara dobrog upravljanja i energično se zalažu za potrebe zajednica koje predstavljaju, pružaju to iznošenjem opcija i predstavljanjem argumenata i rešenja za probleme na skupštinskim sastancima.

Gradonačelnik – kao građanski lider zajednice – uključen je u razvoj vizije zajednice i odlučivanje šta treba učiniti da se ta vizija ostvari, ali i daje pozitivan podsticaj procesu učešća javnosti u poslovima svojih opština. Zauzvrat, izvršna vlast obavlja posao na responzivniji i odgovorniji način.

To je tačno u teoriji; u stvarnosti je mnogo složenije!

U lokalnoj demokratiji na Kosovu, odnos između izvršne vlasti i skupštine opštine je imao svoje uspone i padove. Nije bilo tako davno, kada su odbornici u skupštini oklevali da se raspituju o poslovima izvršne vlasti, jer gradonačelnici i direktori nisu hteli da budu u vrućoj fotelji. Za odbornika opštinske skupštine očuvanje izvršne vlasti značilo je zadržavanje privilegija. To je bilo i zato što mnogi od njih nisu znali svoju ulogu i odgovornost.

„U početku, članovi skupštine opštine nisu bili voljni da osporavaju gradonačelnike u procesu donošenja odluka, plašeći se da bi mogli narušiti njihov odnos sa zvaničnicima na izvršnom nivou, jer to obično dovodi do gubitka privilegija“, kaže Merita Barileva, menadžer za intervencije u DEMOS projektu. “U isto vreme, drugi front (izvršna vlast) se opirao da se daju veća ovlaščenja članovima skupštine, izbegavajući pitanja koja bi izazvala njihovu zonu udobnosti.” – dodaje Merita.

I tu je intervenisao DEMOS projekat.

Projekat je radio ruku pod ruku sa izabranim članovima skupštine opštine, nudeći program obuke za poboljšanje njihovog učinka i da im se pomogne da bolje razumeju svoje uloge i odgovornosti, na primer, Priručnik za odbornike skupštine opštine. Priručnik, između ostalih priloga, objašnjava funkcionisanje Skupštine opštine i odbora Skupštine opštine, saradnju Skupštine opštine sa seoskim većima, komunikaciju skupštine opštine sa javnošću, baveći se elementima direktne demokratije u opštinama..

„Priručnik je bio veoma efikasan u pružanju potrebnih informacija o ulogama i odgovornostima članova skupštine opštine. Pre toga, postojao je ozbiljan nedostatak informacija o njihovim dužnostima i ukupnim procedurama u skupštini opštine.“– Hyra Bytyqi, bivši član skupštine.

Novi Priručnik za odbornike skupština opština podstakao je promenu u ponašanju: gradonačelnici i direktori počeli su da praktikuju redovno izveštavanje o svojim postignućima i to im je pomoglo da poboljšaju svoju reputaciju u skupštini i izgrade svoj integritet.

Tek nakon niza produktivnih skupštinskih sednica, izvršni nivo je počeo da shvata da će osnaživanje odbornika, uz njihovu povećanu nadležnost, doprineti boljem radu opštinske izvršne vlasti. Gradonačelnici i direktori izvršne vlasti počeli su se pripremati uoči sastanaka, strahujući da će njihov autoritet biti doveden u pitanje i minimiziran. Zbog svog oslanjanja na lokalne glasove za reizbor, bili su visoko motivisani da rade dobro. Kako se transparentnost njihovih opština vremenom povećavala, izvršni nivo je počeo da dobija više pozitivnih povratnih informacija od međunarodnih donatora i organizacija civilnog društva.