{"id":6369,"date":"2021-03-12T11:07:18","date_gmt":"2021-03-12T11:07:18","guid":{"rendered":"http:\/\/helvetas-ks.org\/demos\/?p=6369"},"modified":"2021-03-12T12:42:58","modified_gmt":"2021-03-12T12:42:58","slug":"grate-dhe-politika-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/grate-dhe-politika-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Grat\u00eb dhe politika n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Pjes\u00ebmarrja e grave n\u00eb pozita politike n\u00eb Kosov\u00eb, vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr pikat m\u00eb pak t\u00eb zhvilluara.<\/p>\n<p>Sipas raportit t\u00eb performanc\u00ebs s\u00eb komunave, treguesi i cili ka pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt \u00ebsht\u00eb ai i em\u00ebrtimit t\u00eb grave n\u00eb pozita politike, ku nga 420 pozita n\u00eb kuadrin ekzekutiv komunal vet\u00ebm 119 prej tyre jan\u00eb gra. E nj\u00ebjta situat\u00eb ka qen\u00eb edhe n\u00eb dy vitet e kaluara, 2017 dhe 2018, ku 29 komuna kan\u00eb raportuar se vet\u00ebm rreth 30 p\u00ebrqind \u00a0e t\u00eb em\u00ebruarve n\u00eb pozita politike jan\u00eb gra.<\/p>\n<p>Kosova, n\u00eb t\u00eb gjitha ligjet e kodifikuara ka tipare demokratike dhe nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb avancuarat n\u00eb regjion. Por, edhe pse ligjet kund\u00ebr diskriminimit gjinor dhe ligjet q\u00eb synojn\u00eb rritjen e p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb grave n\u00eb qeverisje lokale dhe qendrore, sikur Ligji p\u00ebr Barazi Gjinore jan\u00eb te formuluara p\u00ebr t\u00eb stimuluar p\u00ebrfaq\u00ebsimin e grave n\u00eb politik\u00eb, k\u00ebto m\u00eb shum\u00eb mbeten n\u00eb let\u00ebr. Kur ligjet shkruhen por nuk implementohen, ato nuk prodhojn\u00eb efektet shoq\u00ebrore q\u00eb kan\u00eb synuar dhe kjo shihet n\u00eb numrat e vegj\u00ebl t\u00eb pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave n\u00eb sken\u00ebn politike Kosovare por edhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb numrin e grave q\u00eb mbajn\u00eb pozita ekzekutive n\u00eb nivelit komunal.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse me num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl, grat\u00eb e em\u00ebruara n\u00eb pozita politike po ashtu p\u00ebrballen me barriera kulturore e stereotipe gjinore t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Medina Brahaj, kryetare e kuvendit komunal n\u00eb Shtime, tregon se paragjykimet q\u00eb ka hasur n\u00eb profesionin e saj kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda se p\u00ebrvoja e saj profesionale.<\/p>\n<p>\u2018Un\u00eb jam kryesuese e Kuvendit Komunal n\u00eb Shtime dhe sfidat, paragjykimet, stereotipet q\u00eb kam hasur kan\u00eb qen\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda sesa vitet dhe p\u00ebrvojat e mia profesionale. Sidoqoft\u00eb, ia dola duke punuar shum\u00eb me veten, duke punuar n\u00eb vazhdim\u00ebsi dhe duke ia d\u00ebshmuar &#8221; burrave&#8221; se un\u00eb e jam e denj\u00eb p\u00ebr ket\u00eb pozit\u00eb ekzekutive pavar\u00ebsisht mosh\u00ebs se re dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr pavar\u00ebsisht gjinis\u00eb qe un\u00eb kam\u2019, shpjegon ajo.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa problem i dyfisht\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrve\u00e7 gjinis\u00eb ka qen\u00eb edhe mosha.<\/p>\n<p>\u2018Kuptova q\u00eb t\u00eb qenit e re dhe grua p\u00ebrputhet me dy elemente paragjykimi, t\u00eb cilat jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballuar n\u00ebse kombinohen s\u00eb bashku\u2019, tregon ajo.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb v\u00ebrteton privimin e gruas n\u00eb pozita t\u00eb larta vendimmarr\u00ebse \u00ebsht\u00eb fakti se nga 38 komuna t\u00eb Kosov\u00ebs asnj\u00eb nuk udh\u00ebhiqet nga nj\u00eb grua, dhe vet\u00ebm dy gra jan\u00eb n\u00ebnkryetare.<\/p>\n<p>\u2018Problemi m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb q\u00eb, edhe pse mund t\u00eb jesh grua e suksesshme q\u00eb arrin q\u00ebllimet dhe pritjet e tua, kurr\u00eb nuk mund t\u00eb synosh me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb maj\u00ebn e piramid\u00ebs s\u00eb suksesit. \u00cbsht\u00eb edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb q\u00ebndrosh aty. Mund t\u00eb jeni n\u00eb t\u00eb gjitha llojet e pozicioneve t\u00eb tjera dyt\u00ebsore, por \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jesh drejtoresh\u00eb, kryetare, drejtuese e institucionit\/kompanis\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn synoni, p\u00ebr shkak t\u00eb faktit se gjithmon\u00eb do t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsoheni nga burrat\u2019, thot\u00eb kryesuesja e kuvendit t\u00eb Shtimes.<\/p>\n<p>Por kur analizojm\u00eb se cilat karakteristika kulturore dhe socialo-ekonomike kontribuojn\u00eb n\u00eb k\u00ebto dukuri m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebrballemi me faktin se politika n\u00eb Kosov\u00eb mbetet pasqyr\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb na rrethon.<\/p>\n<p>P\u00ebr Fatbardha Eminin, z\u00ebvend\u00ebs ministre n\u00eb Ministrin\u00eb e Pushtetit Lokal, grat\u00eb e kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb problem t\u00eb ecin krahas suksesit t\u00eb burrave shkaku i nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb dominuar nga burrat.<\/p>\n<p>\u2018Zhvillimi politik i grave kosovare \u00ebsht\u00eb ballafaquar me pengesa t\u00eb panum\u00ebrta. Grat\u00eb t\u00eb cilat jan\u00eb pjes\u00eb e politik\u00ebs e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ecin tutje krahas suksesit t\u00eb burrave, pasi q\u00eb ende jemi n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri ku kemi sfida dhe barriera gjinore dhe paragjykime, po ashtu sado q\u00eb kuota ka nxjerr n\u00eb pah shum\u00eb gra t\u00eb suksesshme ende nuk \u00ebsht\u00eb niveli i duhur i grave n\u00eb politik\u00eb\u2019, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Me q\u00ebllim t\u00eb rritjes s\u00eb grave n\u00eb pozita udh\u00ebheq\u00ebse, gjat\u00eb vitit 2017, projekti DEMOS ka p\u00ebrkrahur grat\u00eb n\u00eb politik\u00eb me trajnime t\u00eb ndryshme. Trajnimet kan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb temat p\u00ebr:<\/p>\n<ul>\n<li>njohurit\u00eb rreth strukturave dhe udh\u00ebheqjes s\u00eb partive politike si dhe rekomandime se si mund t\u00eb rritet numri i grave n\u00eb strukturat udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb k\u00ebto parti.<\/li>\n<li>Njohurit\u00eb rreth prezantimeve publike; programi, m\u00ebnyrat, k\u00ebshilla, praktika t\u00eb ndryshme si dhe pjes\u00ebmarr\u00ebset kan\u00eb prezantuar programin dhe kan\u00eb marr\u00eb k\u00ebshilla se ku dhe si do t\u00eb duhej t\u00eb prezantoheshin.<\/li>\n<li>Pjes\u00ebmarr\u00ebset jan\u00eb ndihmuar rreth zhvillimit t\u00eb nj\u00eb programi personal me t\u00eb cilin grat\u00eb n\u00eb politik\u00eb kan\u00eb synuar q\u00eb t\u00eb garojn\u00eb n\u00eb garat p\u00ebr an\u00ebtare t\u00eb asambles\u00eb komunale.<\/li>\n<li>Lobim dhe avokim<\/li>\n<\/ul>\n<p>Trajnimet kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim rritjen e vet\u00ebdijesimit duke arritur p\u00ebrfitime t\u00eb ndryshme n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e sotme dhe stimulimin e grave n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb.<\/p>\n<p>Pastaj, gjat\u00eb vitit 2019, jan\u00eb mbajtur trajnime shtes\u00eb p\u00ebr grat\u00eb n\u00eb pozita politike si dhe p\u00ebr rritjen e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb gruas n\u00eb takime\/debate publike. K\u00ebto trajnime jan\u00eb mir\u00ebpritur nga pjes\u00ebmarr\u00ebsit, ku Habibe Bytyqi, zyrtare p\u00ebr barazi gjinore n\u00eb komun\u00ebn e Suharek\u00ebs ka th\u00ebn\u00eb se:<\/p>\n<p>\u2018Kursi i trajnimit i cili trajton rritjen e pjes\u00ebmarrjes dhe p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb grave ishte shum\u00eb i dobish\u00ebm dhe praktik. I nj\u00ebjti mund t\u00eb ndihmoj\u00eb komun\u00ebn ton\u00eb sa i p\u00ebrket rritjes s\u00eb performanc\u00ebs lidhur me p\u00ebrfaq\u00ebsimin e grave n\u00eb pozitat e caktuara dhe pjes\u00ebmarrjen e grave n\u00eb proceset e vendimmarrjes komunale\u2019.<\/p>\n<p>Kuota zgjedhore q\u00eb specifikon se 30 p\u00ebrqind e pozitave politike duhen t\u00eb jen\u00eb gra, \u00ebsht\u00eb duke u respektuar por nuk \u00ebsht\u00eb num\u00ebr i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb barabart\u00eb gjinor, dhe nuk zgjedh t\u00eb gjitha barrierat n\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebmi.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr vite, pozita e grave si vendimmarr\u00ebse \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar nga 5.6 p\u00ebrqind n\u00eb vitin 2015 n\u00eb 11.9 p\u00ebrqind t\u00eb grave n\u00eb pozita vendimmarr\u00ebse n\u00eb vitin 2018, por pavar\u00ebsisht k\u00ebtij numri t\u00eb dyfishuar, p\u00ebrqindja mbetet tejet e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>Sipas Vjollca T\u00ebrnava-Konjusha, Kryesuese e Kuvendit Komunal n\u00eb Komun\u00ebn e Fush\u00eb-Kosov\u00ebs, grat\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb m\u00eb k\u00ebrkuese p\u00ebr pozita t\u00eb caktuara.<\/p>\n<p>\u2018Pengesat ndonj\u00ebher\u00eb dalin edhe nga baza e gjer\u00eb familjare, por ne si gra kur jemi profesionalisht te ngritura duhet t\u00eb jemi m\u00eb k\u00ebrkuese n\u00eb familje dhe institucione p\u00ebr t\u00eb marr pozita\u00a0 t\u00eb caktuara. Praktika ka treguar se ne menaxhojm\u00eb me nder, besnik\u00ebri dhe vler\u00ebsojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb interesat e qytetareve para vendimmarrjes \u2019, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Num\u00ebr i vog\u00ebl i grave \u00ebsht\u00eb edhe n\u00eb pjes\u00ebmarrje n\u00eb takime publike. N\u00eb takimet e mbajtura nga DEMOS me komunat, nd\u00ebr tjerat kan\u00eb biseduar edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem, ku sipas komunave arsyeja e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb ul\u00ebt t\u00eb grave n\u00eb seancat d\u00ebgjimore \u00ebsht\u00eb kombinimi i faktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm, si\u00e7 jan\u00eb normat sociale, mungesa e interesit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb qytetar\u00ebve p\u00ebr pjes\u00ebmarrje, por edhe besimi i nd\u00ebrsjellt\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr vendimmarrje pjes\u00ebmarr\u00ebse.<\/p>\n<p>Nj\u00eb moment historik p\u00ebr t\u00eb gjitha grat\u00eb n\u00eb politik\u00eb ka ndodhur n\u00eb vitin 2011, ku p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb pozita e presidentit, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit ekzekutiv t\u00eb shtetit iu caktua nj\u00eb gruaje- Presidentes Atifete Jahjaga. Po ashtu, vitin e kaluar, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb si Kryetare e Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb zgjedhur Vjosa Osmani. K\u00ebto jan\u00eb zhvillime mjaft esenciale n\u00eb fush\u00ebn e politik\u00ebs duke e dalluar Kosov\u00ebn si shembull edhe p\u00ebr shtetet e tjera n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Por pavar\u00ebsisht k\u00ebtyre zhvillimeve ende ka vend p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsime.<\/p>\n<p>Sipas kryetares s\u00eb kuvendit t\u00eb Shtimes, Medina Brahaj, grat\u00eb duhet t\u00eb punojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se burrat p\u00ebr t\u00eb arritur t\u00eb nj\u00ebjtat rezultate.<\/p>\n<p>\u2018Grat\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi duhet t\u00eb punojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se burrat p\u00ebr t\u00eb arritur t\u00eb nj\u00ebjtat rezultate dhe p\u00ebr t\u00eb fituar respekt dhe njohje. Grat\u00eb shpesh n\u00ebnvler\u00ebsohen, nuk merren seriozisht ose injorohen. Prandaj, duhet t\u00eb punojm\u00eb dy her\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat rezultate sesa burrat\u2019, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Grat\u00eb shembull, duket se kane ndikuar pozitivisht n\u00eb nxitjen e personave t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur at\u00eb se \u00e7ka d\u00ebshirojn\u00eb. K\u00ebshtu edhe sipas Medina Brahaj, grat\u00eb n\u00eb pozita t\u00eb ndryshme vendimmarrse duhet t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb jen\u00eb shembull p\u00ebr t\u00eb tjerat.<\/p>\n<p>\u2018Un\u00eb mendoj se grat\u00eb n\u00eb pushtet e kan\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb par\u00eb dhe t\u00eb gjitha ne kemi k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb model roli p\u00ebr vajzat dhe grat\u00eb e reja , duke u th\u00ebn\u00eb atyre se n\u00ebse nj\u00eb burr\u00eb mund ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb, mund ta b\u00ebjm\u00eb edhe ne\u2019, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>N\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjigjeve nga pjes\u00ebmar\u00ebsit p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e fuqizimit t\u00eb gruas n\u00eb politik\u00eb DEMOS merr p\u00ebrgjigje nga ta se duhet t\u00eb p\u00ebrkrahet m\u00eb tej gruaja n\u00eb politik\u00eb dhe subjekte politike me q\u00ebllim t\u00eb rritjes s\u00eb numrit t\u00eb grave q\u00eb marrin pjes\u00eb aktivisht n\u00eb jet\u00ebn publike.<\/p>\n<p>DEMOS, inkurajon fuqish\u00ebm p\u00ebrfaq\u00ebsimin e barabart\u00eb gjinor, andaj edhe p\u00ebrdoret si indikator p\u00ebr performanc\u00ebn e komunave.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pjes\u00ebmarrja e grave n\u00eb pozita politike n\u00eb Kosov\u00eb, vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr pikat m\u00eb pak t\u00eb zhvilluara. Sipas raportit t\u00eb performanc\u00ebs s\u00eb komunave, treguesi i cili ka pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt \u00ebsht\u00eb ai i em\u00ebrtimit t\u00eb grave n\u00eb pozita politike, ku nga 420 pozita n\u00eb kuadrin ekzekutiv komunal vet\u00ebm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-6369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-sq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=6369"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/revisions\/"}],"predecessor-version":[{"id":6375,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/revisions\/6375\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6366\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=6369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=6369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/helvetas-ks.org\/demos_two\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=6369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}