17.09.2020

U podršci dobrom upravljanju na lokalnom nivou

Već sedam godina zaredom, projekat DEMOS je pomogao procesu jačanja sistema demokratskog upravljanja i decentralizacije na Kosovu, gde opštine pružaju bolje usluge građanima.

Od 17 opština u kojima je ranije bio aktivan, od 2018. godine, DEMOS podržava sve opštine na Kosovu za bolje upravljanje i pružanje usluga koje pozitivno utiču na svakodnevni život građana.

Da bi opštine na Kosovu pružile bolje usluge građanima, DEMOS projekat koristi Grant opštinskog učinka (GOU) kao podsticaj, gde opštine međusobno konkurišu za bolji učinak. Dakle, što je veći opštinski učinak opštine veći je i grant za tu opštinu. U 2009. godini, Ministarstvo za lokalnu samoupravu (MSL), po prvi put u regionu, je razvio šemu opštinskog učinka kao podstreku za poboljšanje lokalnog upravljanja, a zatim je praćena grantom učinka.

U 2017. godini, DEMOS u saradnji sa MLS-om razvio je GOU, a sada se on zajednički upravlja i sufinansira od strane Švajcarske agencije za razvoj i saradnju (SDC) kroz DEMOS projekat. Od 2019. godine, Švedska agencija za međunarodnu razvoj i saradnju (SIDA) i Norveška vlada (NORAD) deo su sufinansiranja Granta opštinskog učinka, koja se dodeljuje na godišnjoj osnovi.

‘GOU ide u pravcu institucionalizacije, u smislu da je najverovatnije MLS internalizovalo i da će se nastaviti i nakon završetka DEMOS projekta, ističe Ertan Munoglu, rukovodilac DEMOS projekta.

Ali šta zahteva grant učinka?

Grant zahteva od opština da imaju dobar učinak koji se postiže kada opština:

– Upravlja na demokratski način,

– Ima dobro opštinsko upravljanje,

– Pruža adekvatne usluge građanima.

Na osnovu ovih oblasti, opštine se ocenjuju, što takođe služi kao pokazatelj za dobijanje granta.

Tabele za bodovanje opština možete pronaći ovde.

Oko 5 miliona evra biće dodeljeno za grant učinka za 2019. godinu.

DEMOS, u saradnji sa MLS-om, izrađuje izveštaje koji pružaju jasan pregled učinka i njenih trendova tokom godina, u opštinama Kosova, u oblastima/pokazateljima gde je učinak dobar i pokazateljima gde su potrebna poboljšanja. U tim oblastima u kojima se učinak ocenjuje kao slabiji, DEMOS pruža opštinama obuke.

Prema Merita Barileva iz DEMOS projekta, na ovim obukama je izuzetno važno da učestvuju opštinski službenici kako bi mogli da stečeno znanje i veštine primenjuju u njihovim opštinama.

“Naše obuke, u zavisnosti od teme obuke, ciljaju relevantne opštinske službenike i članove skupština opština. Izuzetno je važno da opštinski službenici učestvuju na ovim obukama, tako da, kada se vrate svom poslu mogu lako da primenjuju stečeno znanje i veštine iz obuke“, objašnjava ona.

Tokom 2019. godine, oko 1863 opštinskih predstavnika, od kojih 788 žena i 219 iz nevećinskih zajednica, bili su korisnici programa obuke DEMOS-a u temama kao što su: povećanje učešća i zastupljenosti žena u odlučivanju na lokalnom nivou, adresiranje preporuka spoljne revizije, ažuriranje registra i naplata poreza na imovinu, upravljanje ljudskim resursima itd. Od ovog broja učesnika, 900 su bili članovi skupštine i 700 službenika.

Aurora Ramadani, direktorka opštinske uprave u Uroševcu, učesnica jedne od obuka koju je organizovao DEMOS, rekla je da stečeno znanje može se primeniti u njenoj opštini.

‘Znanja i preporuke za bolje upravljanje ljudskim resursima stečena tokom obuke mogu se lako primeniti u našoj opštini’, rekla je ona.

Prema izveštaju o učinku za 2018. godine za Grant opštinskog učinka, oblast koja je imala najveći učinak bilo je pružanje usluga, dok je oblast sa najmanjim učinkom bila oblast opštinskog rukovođenja. Pokazatelji gde su opštine pokazale slabiji prosečni učinak su: i) žene imenovane na političke funkcije u opštini i ii) rasprostranjenost opštinske teritorije obuhvaćene regulativnim (detaljnim) planovima.

Što se tiče podrške na centralnom nivou, projekat DEMOS od 2014. godine, uglavnom pruža tehničku pomoć Ministarstvu lokalne samouprave (MLS), podrška koja je pružena na osnovu zahteva i potreba MLS-a.

Od 2018. godine ova podrška je usredsređena na:

  1. Jačanje kapaciteta za upravljanje Grantom opštinskog učinka (GOU) i dalji razvoj sistema upravljanja opštinskim učinkom, i
  2. Ključno zakonodavstvo i politike vezanim za upravljanje na lokalnom nivou; kao što je Zakon o finansijama lokalne samouprave.

Tokom poslednjih godina projekat je takođe blisko sarađivao sa Ministarstvom za finansije.

Podrška opštinama i drugim relevantnim ministarstvima MLS i MF, od strane DEMOS projekta, nije prestala ni u vreme pandemije, gde je podrška nastavljena usredsređenjem na upravljanje Grantom opštinskog učinka (GOU), daljem razvoju Sistema upravljanja opštinskim učinkom (SUOU), uključujući izradu nove uredbe o SUOU i GOU.

Takođe su organizovani virtuelni sastanci sa predsednicima opština, direktorima, predsedavajućim skupština i drugim važnim opštinskim predstavnicima, kako bi se razgovaralo o Grantu opštinskog učinka (GOU) generalno, i o pojedinačnom učinku svake opštine. Ovi sastanci su služili kao prilika za razgovor o izazovima i mogućnostima za poboljšanje učinka u GOU.

Tokom perioda pandemije, DEMOS je takođe nastavio da podržava Ministarstvo za finansije i MLS, u poboljšanju zakonodavstva o opštinskim finansijama i uspostavljanju dodatnih potencijalnih mehanizama za finansiranje opština.

’Još jedna inicijativa koja je nastavljena tokom perioda pandemije je podrška MF-u i MLS-u za poboljšanje zakonodavstva u vezi sa finansijama lokalne samouprave, uključujući mogućnost uspostavljanja najprikladnijih mehanizama za finansiranje opština od strane resornih ministarstava, Vlade Kosova ili donatora’, objašnjava Shpend Emini, zamenik menadžera projekta.

Dobro i demokratsko upravljanje rezultira transparentnošću, odgovornošću, jednakošću i sveobuhvatnošću svih građana u odlučivanju, prema tome vizija DEMOS-a je da opštine to i postignu i da pružaju usluge na osnovu potreba svojih građana. Stoga, s jedne strane, DEMOS podstiče opštine da poboljšaju upravljanje uz pomoć granta, dok s druge strane pomaže opštine kroz tehničku pomoć da poboljšaju učinak tamo gde je opštinama potrebno.

Projekat decentralizacije i podrške opštinama (DEMOS) je projekat Švajcarske agencije za razvoj i saradnju (SDC), koji sufinansiraju Švedska i Norveška, a sprovodi ga HELVETAS Swiss Intercooperation-Kosovo.