08.05.2020

Preporuke Nacionalne kancelarija za reviziu – Pokušaj poboljšanja situacije

 

Glavna svrha preporuka Nacionalne kancelarije za reviziju (NKR) je pronaći i predložiti put za postizanje napretka kako popraviti utvrđene nepravilnosti tokom revizija. Ukratko, te preporuke sugerišu revidiranim javnim institucijama da se posao mora bolje obavljati.

Obuhvatanje i sprovođenje preporuka koje daje NKR je ne samo obaveza svake javne institucije, već i način postizanja napretka da poboljšaju svoj učinak i postanu transparentnije i postignu bolje rezultate.

Na Kosovu, Nacionalna kancelarija za reviziju, na godišnjoj osnovi, vrši reviziju regularnosti svih budžetskih organizacija koje primaju svoje godišnje budžete putem zakona o godišnjem budžetu. To znači da se i kosovske opštine revidiraju na godišnjoj osnovi i dobijaju preporuke tamo gde ih treba poboljšati.

Obuhvatanje preporuka revizije – Opštine na Kosovu

Među 30 pokazatelja opštinskog granta učinka, koji mere učinak opštine u oblasti demokratskog upravljanja, opštinskog upravljanja i pružanja usluga, postoji jedan poseban pokazatelj koji pokazuje da je najveći izazov za većinu opština na Kosovu. Nivo sprovođenja revizorskih preporuka pokazatelj je koji bi trebalo da bude na listi prioriteta većine opština na Kosovu.

Kratak pregled učinka svih opština za 2017. u ovom konkretnom pokazatelju otkriva da je od 38 opština na Kosovu, samo 1 opština ostvarila učinak iznad 50% preporuka revizije. To znači da oko 97% opština nije moglo sprovesti više od 50% preporuka.

Rezultati opštinskog učinka tokom 2018. godine pokazuju da su 3 opštine sprovele iznad 50% preporuka. Ovo označava neznatno povećanje učinka u ovom konkretnom pokazatelju, dok je samo 8% svih opština na Kosovu bilo u stanju da sprovede više od 50% preporuka.

 „Kontinuirano nizak učinak većine opština za nas je bio jasan pokazatelj, da ovo pitanje treba rešiti kroz obuku “, objašnjava Ilire Daija Buza, iz projekta DEMOS.

Podrška opštinama u poboljšanju učinka

Opštinski grant učinka meri učinak opština i nagrađuje dobre rezultate. Uz finansijsku nagradu za dobar učinak, DEMOS projekat osigurava i kurseve obuke za pokazatelje sa slabim učinkom u području opštinskog granta učinka (MPG).

Kako bi poboljšao nivo sprovođenja preporuka za reviziju i posledično opšti rad opština, DEMOS je organizovao niz specifičnih kurseva za obuku u ovoj oblasti posvećenih relevantnim predstavnicima opština.

Prema Dardanu Maliqi-ju iz tima DEMOS-a, kako bi se odgovorilo na stvarne potrebe za obukom opštinskih službenika i da bi oni mogli da realizuju dobar učinak u ovom konkretnom pokazatelju, proces procene potreba za obukom sprovodi se na godišnjoj osnovi, „Kroz ovaj proces prepoznajemo prepreke i izazove sa kojima se opštine susreću u poboljšanju svog učinka, a tek tada osmišljavamo kurs obuke koji bi im najbolje poslužio za povećanje učinka.”

Tokom prošle godine organizovano je 8 različitih obuka i oko 600 dana obuke i dostavljeno opštinskim službenicima i članovima skupština opština.

Kursevi obuke pruženi opštinskim službenicima u vezi sa preporukama revizije bili su: kako se baviti i nadzirati preporuke revizije; upravljanje imovinom i planiranje i izvršenje budžeta. Ove obuke su održane za oko 300 opštinskih službenika iz različitih opština na Kosovu. Prema Ilire Buza, višem menadžeru za intervencije u DEMOS-u, većina polaznika je kurseve obuke smatrala vrlo korisnim jer je povećala svoje znanje i veštine u vezi sa sprovođenjem preporuka revizije. Većina učesnika identifikovala je više područja na koje je obuka uticala.

Uzeli smo u obzir vrlo specifična područja revizije i pokušali biti što praktičniji, kako bi polaznici kada se vrate u svoje opštine, mogli primeniti znanje stečeno gotovo trenutno,” obašnjava Ilire.

Opštinski službenici koji su učestvovali u našoj obuci stiču znanje o organizaciji procesa i mera potrebno za sprovođenje preporuka revizije, razumevanje nalaza i preporuka, kreiranje akcionih planova za sprovođenje i praćenje revizorskih preporuka i na kraju kako navedeno obraditi radi izveštavanja o sprovođenju,” dodala je ona.

Najbolje prakse

Nekoliko je opština to upravo učinilo, pa su skoro odmah nakon obuke u praksi primenile sva znanja i najbolje prakse stečene tokom ovih kurseva. Opština Kačanik je odmah preduzela mere. Osnovana je radna grupa koja je bliže proučila šta treba učiniti kako bi se poboljšali rezultati u ovoj oblasti.

Ova se obuka pokazala vrlo korisnom i produktivnom, jer smo u mogućnosti da stečeno znanje odmah primenimo u praksi. Osnovali smo radnu grupu u našoj opštini i napravili akcioni plan koji je skupština potom usvojila“, objašnjava Festim Neziraj, direktor administracije u opštini Kačanik. „Sada imamo pravi postupak kako odgovoriti na preporuke revizije i uvereni smo da ćemo postići bolji učinak“, dodaje ponosno.

Slična praksa primene novih stečenih znanja i najboljih praksi dogodila se u opštini Suva Reka.

Prema rečima Dritona Maliqa-ja, direktora administracije, ključno pitanje za uspešnost u ispunjavanju preporuka NKR-a je imati na raspolaganju svo relevantno osoblje tokom procesa.

Odlukom gradonačelnika naše opštine formirali smo posebnu komisiju. Direktori su u odboru komisije, sastajemo se čim primimo izveštaj da vidimo šta treba učiniti“, objašnjava on postupak. „Sa preporukama i nalazima komisije, naš interni revizor se zatim susreće sa onim jedinicama na koje se odnose preporuke. Čitav proces se završava izveštajem“, dodaje on.

Driton smatra da su kursevi koje je organizovao DEMOS, posebno onaj o upravljanju imovinom, bili vrlo korisni za njihovu opštinu „Izuzetno su nam pomogli, primenjeno znanje i preporuke iz ove obuke omogućavaju nam da ispunimo više od 90% preporuka.”

Put za ostvarivanje napretka

Izveštaji o reviziji koji se godišnje dostavljaju opštinama, prikupljaju se za upravljanje javnim sredstvima i preporučuju šta treba učiniti bolje. Njihove preporuke su odlična prilika za opštine da poboljšaju finansijsko upravljanje i kontrolu, povećavajući efikasnost i na kraju poboljšavajući rad javnog sektora. Kao takvi, oni predstavljaju ključni deo procesa čineći sisteme i procese transparentnim i odgovornim.

Videli smo da se opštine sve više i više zalažu za poboljšanja u upravljanju procesima. Učinjeno je mnogo, ali na tom pitanju treba učiniti više. Preporuke koje daju obuke treba shvatiti ozbiljno, s ozirom da svi radimo na istom cilju, odnosno na postizanju viših standarda u procesima upravljanja opštinama u najboljem interesu građana.“ zaključuje Ilire.

Program obuke DEMOS-a ima za cilj povećanje kompetencija opštinskih službenika i članova skupština u oblasti demokratskog upravljanja, opštinskog upravljanja i transparentnosti i pružanju usluga sa ukupnim ciljem podrške opština u poboljšanju učinka u pokazateljima opštinskog granta učinka sa nižim rezultatima.

DEMOS je projekat Švajcarske agencije za razvoj i saradnju (SDC), koji sufinansira Švedska, Norveška i realizuje Helvetas.